Motyle w ogrodzie – biżuteria dla kwiatów

Motyle w ogrodzie to niewątpliwie cudowna ozdoba. Ich skrzydła, przypominające kolorowe witraże, były inspiracją dla artystów – wystarczy spojrzeć na prace Louisa Comforta Tiffany’ego – nie jest łatwo oprzeć się wrażeniu, że oglądamy skrzydła motyli ujarzmione w szklanych przedmiotach. Uwagę poświęćmy też ilustratorce i entomolożce Marii Sibylli Merian, która cudownie malowała cykle rozwojowe motyli.

Motyle są ewolucyjnym majstersztykiem wśród owadów – na całej powierzchni czułków mają rozmieszczone receptory zapachu, a na odnóżach niektórych gatunków znajdują się receptory pozwalające odbierać bodźce chemiczne. Ciało tak kruche, jednocześnie wyposażone w liczne czujniki musi być trudno chronić gdy siedlisk jest coraz mniej, a chemiczne środki są zdecydowanie nadużywane i łatwo po nie sięgnąć każdemu.

W Polsce występuje 3156 gatunków motyli (łącznie dziennych i nocnych), z czego około 164 podlega ochronie prawnej. Dziennych motyli, tych „kolorowych”, jest znacznie mniej – ok. 160 gatunków, wśród których kilkadziesiąt to gatunki rzadkie i chronione.

Motyle są delikatnym elementem ekosystemu – często ewoluowały wraz z konkretną rośliną żywicielską, od której zależy przeżycie gąsienic. Do największych zagrożeń zaliczamy utratę siedlisk, zanieczyszczenie środowiska, zmiany klimatu oraz stosowanie środków chemicznych.

Ostatnio liczne dyskusje wzbudza budleja dawida – znana jako „motyli krzew”. Rzeczywiście przyciąga dorosłe motyle, ale nie jest rośliną żywicielską dla żadnej z naszych rodzimych gąsienic. To gatunek o potencjale inwazyjnym, który potrafi wypierać rośliny rodzime. O jej niesamowitym potencjale do rozsiewania się donosi coraz więcej osób zaangażowanych w tematykę związaną z gatunkami inwazyjnymi. Istnieją odmiany mniej ekspansywne, które w wyniku krzyżowania dały osobniki wytwarzające minimalne ilości nasion. Niestety problem polega na tym, że kolejne pokolenia mogą z powrotem odzyskać wysoką zdolność wytwarzania nasion. Dlatego pytanie brzmi: czy naprawdę możemy nazywać ją motylim krzewem, co sugeruje ogromą pożyteczność dla tych owadów?

W moim odczuciu – nie. To trochę jednostronna transakcja: przyciąga motyle dorosłe, ale nie karmi ich dzieci. Jednocześnie może się rozsiewać wypierając gatunki, które lepiej współpracują z motylami. Moim zdaniem lepiej wykazać się za dużą ostrożnością niż niepotrzebnie zaprosić sobie kłopot do ogrodu. Co gorsza sprowadzić problem do sąsiednich ekosystemów. Przynajmniej nie bądźmy z nauką na bakier i chcąc być uczciwymi sprawdźmy jakie gatunki są na prawdę żywicielami naszych motyli zamiast iść na łatwiznę i sięgać po „motyli krzew”.